Make your own free website on Tripod.com

historia izraela cz.2

6.Wojna o niepodległość 1948-1949.

Po proklamowaniu 14 maja 1948 r. m.innymi przez Davida Ben-Guriona niezależnego Państwa Izrael, kraje arabskie nie uznały tego faktu i w niecałe 24 godziny później zaatakowały jego obszar. Przeciwko Izraelowi walczyły oddziały egipskie, syryjskie, transjordańskie, libańskie, irackie i liczne bojówki palestyńskie. Tel Aviv był bombardowany przez egipskie Dakoty, Święte miasto Jerozolima było oblężone natomiast osady rolnicze na południu (głównie pustynia Negev) Izraela były w ogóle odcięte od świata.

Słaba organizacja wojskowa Izraela Hagana z trudem broniła swoich pozycji. W dwa tygodnie później (28 maja) zorganizowano "Tzava Hagana Le'Iśrael" (TzaHaL) czyli Siły Zbrojne Izraela.

21 maja Izraelowi udało się powstrzymać syryjską ofensywę w dolinie Jordanu, co miało duże znaczenie psychologiczne. Zbyt pewnym siebie Arabom zaczęło brakować ich buńczuczności.

Pod koniec maja Izraelczycy powstrzymali ofensywę egipską.

11 czerwca na wniosek ONZ podpisano 28-dniowy rozejm. Czas ten Izraelczycy wykorzystali należycie. Powstały nowe, szczegółowe plany działań. W obozie arabskim brak było koordynacji co ułatwiło zadanie Izraelowi. Po wygaśnięciu rozejmu 9 lipca jego wojska uderzały kolejno w najsłabsze ogniwa linii arabskich.

16 lipca Izraelczycy zdobyli Nazaret.

18 lipca wszedł w życie kolejny rozejm. Tym razem Izrael odbudował swoje lotnictwo wojskowe. Zakupiono kilkanaście samolotów w Czechosłowacji i 3 ciężkie bombowce B-17 w USA, które później użyto do bombardowania Kairu i Damaszku. W październiku wojska egipskie zostały wyparte z Galilei. W listopadzie i grudniu toczyły się walki w strefie Gazy, zakończone ogromnym sukcesem Izraela. Ich jednostki w pościgu za Egipcjanami wkroczyły na półwysep Synaj.

29 grudnia wszedł w życie kolejny rozejm. Pod naciskiem mocarstw 2 stycznia Izraelczycy wycofali się z Półwyspu Synaj. W tym czasie Izrael kontrolował już cały obszar przyznany mu wcześniej na mocy decyzji ONZ, a także większość Zachodniej Galilei i dużą część Jerozolimy.

24 stycznia 1949 r. podpisany został izraelsko-egipski układ o zawieszeniu broni, w wyniku którego linie frontowe uznano za granice.

23 marca podobny układ podpisał Izrael z Libanem - na jego mocy wojska izraelskie wycofały się z zajętych przez nie ziem libańskich.

3 kwietnia wszedł w życie układ pokojowy izraelsko-jordański.

20 lipca zawarto układ izraelsko-syryjski. Rezultaty wojny stanowiły wielkie zwycięstwo Izraela. Powiększył on swe terytorium o przeszło 6,7 tys. km2 . Zwycięstwo w tej wojnie państwo żydowskie okupiło stratą 6 tys. zabitych. Państwa arabskie nigdy nie ujawniły danych dotyczących strat... Była to wojna o wolność o przetrwanie (i tak już wyniszczonego wojną w Europie narodu), dochodziło nawet do tego, że emigranci z Europy, w momencie zejścia z pokładu statku dostawali broń i mundury i włączali się do walki zbrojnej. Także wywiad izraelski nie działał jak należy, pomiędzy poszczególnymi grupami wywiadowczymi dochodziło do rywalizacji. Najlepszym przykładem na to może być rzeź Żydów pod Latrun (w drodze z Tel Avivu do Jerozolimy), kiedy to przekazano bazie wiadomość o nielicznej grupie partyzantów arabskich, a natrafiono na świetnie wyszkoloną i uzbrojoną w wozy pancerne i ciężką artylerię grupę 5000 żołnierzy arabskich.Od tego momentu można już mówić o jawnych konfliktach na Bliskim Wschodzie, bo jak wiemy z historii, nie zakończyło się na jednym.

7.Kryzys Sueski 1956 rok.

W okresie budowania państwa Izrael borykał się wciąż z poważnymi problemami bezpieczeństwa. Porozumienia o zawieszeniu broni z 1949 r. nie tylko nie utorowały drogi do trwałego pokoju, lecz były nieustannie naruszane.

W 1954 roku podczas rewolucji władzę w Egipcie przejął radykalny politycznie Gamal Abdul Naser. W tym też okresie nastąpiło zaostrzenie w stosunkach pomiędzy Egiptem a państwem żydowskim. Marzeniem Arabów był Panarabizm czyli obszar od Iraku po wybrzeże Oceanu Atlantyckiego, zamieszkanego tylko przez Arabów.Naser zdawał sobie też sprawę, iż jest to mżonka, gdyż środek tego terenu zajmowałoby silne państwo żydowskie.W strefie granicznej dochodziło nieustannie do ataków terrorystycznych na wojskowe baze Izraela.Pomimo rezolucji Rady Bezpieczeństwa ONZ 1września 1951 r., izraelskim i płynącym do Izraela statkom uniemożliwiano przebycie Kanału Sueskiego, nałożono blokadę na Cieśninę Tyrańską (wrzesień 1955), nasilała się częstotliwość wypadów oddziałów terrorystycznych z sąsiednich państw arabskich na teren Izraela, a półwysep Synaj zamieniał się stopniowo w potężną egipską bazę wojskową. Po podpisaniu przez Egipt, Syrię i Jordanię trójstronnego sojuszu wojskowego (październik 1956), zwiększyło się zagrożenie dla istnienia Izraela. Było ono jeszce bardziej uwidocznione, gdy rejon Kanału sueskiego opuścili ostatni brytyjscy żołnierze. Nacjonalizacja Kanału godziła także w interesy Francji i Wielkiej Brytanii. We wrześniu odbyły się tajne rozmowy brytyjsko-francuskie, a następnie brytyjsko-francusko-izraelskie. Opracowano wspólny plan ataku na Egipt i zdobycie Kanału.29 października 1956 roku wojska izraelskie niespodziewanie zaatakowały Egipcjan na Półwyspie Synaj. Wdrożono w życie świetnie opracowaną przez sztabowców izraelskich operację "Kadesz". Założeniem tego planu było uderzenie Egipcjan w kilku kierunkach i jednocześnie zrzucenie desantu na tyły sił egipskich. Plan powiódł się całkowicie i Izraelczycy wdarli się 80 kilometrów wgłąb Synaju. Naser odrzucił brytyjsko-francuskie ultimatum dotyczące zaprzestania walk na froncie egipsko-izraelskim. Taki obrót sprawy spowodował, że lotnictwo Francji i Wielkiej Brytanii zbombardowało liczne bazy wojskowe Egiptu.Także obrońcy Strefy Gazy poddali się i wkrótce, bo już 5 listopada Izraelczycy zdobyli Kanał sueski. W tym samym dniu zbombardowane zostały przez Francję i Wielką Brytanię egipskie miasta Port Said i Port Faud.W trakcie ośmiodniowej kampanii Siły Obronne Izraela zajęły Strefę Gazy i cały Półwysep Synajski.Decyzja Narodów Zjednoczonych o rozlokowaniu wzdłuż granicy egipsko-izraelskiej posterunków sił rozjemczych ONZ oraz zagwarantowanie przez Egipt swobodnej żeglugi w Zatoce Akaba skłoniły Izrael do stopniowego wycofania się (listopad 1956 - marzec 1957) z terenów zajętych kilka tygodni wcześniej. W konsekwencji otwarta została Cieśnina Tyrańska, co umożliwiło Izraelowi rozwój handlu z krajami Azji i Afryki Wschodniej, jak również import ropy naftowej z Zatoki Perskiej. W wojnie z 1956 roku zginęło 32 żołnierzy francuskich i brytyjskich, a 130 zostało rannych. Izrael stracił 181 żołnierzy a 620 było rannych. Najbardziej dotkliwe straty odniósł Egipt- ponad 3 tysiące poległych żołnierzy.

8.Organizacja Wyzwolenia Palestyny.

Organizacja wyzwolenia Palestyny jest organizacją polityczną arabskiej ludności palestyńskiej, często przebywającej na emigracji. OWP utworzono z paru organizacji arabskich, których najważniejszą była niewątpliwie Al-Fatah. Na czele tej ostatniej od 1969 roku stoi Jaser Arafat. W 1970 OWP powstała przez kilkunastu małych organizacji palestyńskich. W 1971 roku została uznana przez Ligę Państw Arabskich, a w 1972 przez Organizację Jedności Afrykańskiej. W 1973 konferencja państw niezaangażowanych uznała OWP za jedyną reprezentację ludności palestyńskiej.

W końcu i Zgromadzenie Ogólne ONZ uznało jej działalność (w 1974), w wyniku czego przy ONZ utworzono stałe biuro. Nawiązano w ten sposób stosunki dyplomatyczne z nie istniejącym państwem, które proklamowano dopiero w 1988. W wyniku zamiaru utworzenia państwa nie tylko na terytorium Izraela, ale także i na terytorium Jordanii, OWP została usunięta z tego państwa w 1970. Przeniosła swoje bazy do Libanu, skąd została wyparta przez armię izraelską i w 1982 przeniosła się do Tunezji. Poparcia dyplomatycznego i wojskowego OWP udzielały państwa bloku sowieckiego. Od 1973 przeszkolono na ich terytorium ok. 15 tys. bojowników OWP. Z działalnością OWP zawsze wiązano międzynarodowy terroryzm. Wiele zamachów zostało dokonanych przez organizacje utworzone w tym celu przez OWP (Czarny Wrzesień, Ludowy Front Wyzwolenia Palestyny).

Dwa wydarzenia przyczyniły się do znacznego osłabienia aktywności organizacji kierowanej przez Jasera Arafata: pierwszym był rozpad bloku sowieckiego, drugim - poparcie, jakiego udzieliła organizacja Saddamowi Husajnowi po agresji irackiej na Kuwejt. Palestyńscy bojownicy zostali pozbawieni możliwości przeszkolenia i ogromnego poparcia finansowego ze strony państw arabskich rejonu Zatoki Perskiej.

Gdy OWP wyrzekło się stosowania metod terrorystycznych Izrael rozpoczął rozmowy z Arafatem, nastąpiło to dobiero w ostatniej dekadzie, a ze strony izraelskiej rozmowami kierował nieżyjący już Icchak Rabin.

9.Wojna Sześciodniowa 1967 rok.

Od 1956 cały Bliski Wschód zbliżał się milowymi krokami do kolejnego konfliktu zbrojnego. Składały się na to i akty sabotażu, jak i częste naruszenia granic. Nasilenie arabskich ataków terrorystycznych na terenach graniczących z Egiptem i Jordanią, ciągły ostrzał osad rolniczych w północnej Galilei przez artylerię syryjską oraz znaczny wzrost potęgi militarnej sąsiednich krajów arabskich czyniły perspektywę kolejnej dekady względnego spokoju coraz odleglejszą. W 1966 izraelski samochód pancerny wjechał na swoim terenie na minę przeciwpiechotną, i zginęło trzech spadochroniarzy odwet Izraela był niemal natychmiastowy. Przygotowano operację "Krok" . Izrael prędko wszedł na tereny Jordanii, gdzie zastrzelono paru żołnierzy i terrorystów arabskich. Nawet gdy zestrzelono chlubę jordańskiego lotnictwa samolot HUNTER , król Jordanii Husajn nie podjął żadnych kroków. Już wtedy Arabowie, po raz który z kolei zdali sobie sprawę ze swej nieudolności militarnej i z tego, że Izrael będzie bronił nienaruszalności swych granic do utraty ostatniego żołnierza.Gdy Egipt ponownie skierował dużą ilość oddziałów wojskowych na Pustynię Synajską (maj 1967), nakazał siłom pokojowym ONZ (stacjonującym tam od 1957 roku) opuszczenie terenu, nałożył blokadę na Cieśninę Tyrańską ( latem 1967 roku zablokował port w Ejlacie) i zawarł sojusz wojskowy z Jordanią, Izrael znalazł się w sytuacji zagrożenia atakiem arabskim na wszystkich frontach. Po nieudanej próbie odnowienia porozumień zawartych po Kampanii Synajskiej w 1956 roku, korzystając z naturalnego prawa do samoobrony, Izrael dokonał na południu prewencyjnego uderzenia na Egipt, po którym nastąpił kontratak przeciwko Jordanii na wschodzie i rozbicie sił syryjskich rozlokowanych na Wzgórzach Golan na północy. Już wcześniej, bo 7 kwietnia 1967 roku Izrael udowodnił Syrii, iż Arabowie są kiepskimi żołnierzami. Ostrzeliwujące izraelskie kibuce ze Wzgórz Golan wojska syryjskie, dały się tak we znaki Izraelowi, że wkrótce myśliwce tego kraju bez własnych strat zestrzeliły kilka samolotów syryjskich. Był to niewątpliwie bardzo gorący okres w stosunkach między Arabami i Żydami. Wybuch wojny, był już tylko kwestią czasu, a wszystkie oczy skierowane były na prezydenta Egiptu Nasera, który był postrzegany za siłę przewodnią tego rejonu. Wkrótce, bo 15 maja 1967 roku Naser postawił armię egipską w stan gotowości. W tym też okresie swój największy rozkwit przeżył Aman -wywiad izraelski. Żydzi wiedzieli już od czasów kampani synajskiej, że nastąpi kolejny konflikt z Arabami, i przygotowywali się do tego bardzo dobrze. Przykładem może być kupno od USA pocisków ziemia-powietrze typu HAWK (przyczynił się do tego prezydent USA John F.Kennedy w 1962 roku,dając na to zgodę)

Mimo, że do wojny z Izraelem przystąpiły też Syria i Jordania, w dniach od 5 do 10 czerwca siły izraelskie, którymi dowodził Mosze Dajan pokonały unię armii arabskich.
Po trwających sześć dni walkach dawne linie zawieszenia ognia zastąpione zostały przez nowe, przy czym Judea, Samaria, Gaza, Półwysep Synajski i Wzgórza Golan znalazły się pod kontrolą Izraela. Północne osady uwolnione zostały od trwającego nieprzerwanie przez ostatnich 19 lat syryjskiego bombardowania (np 7 kwietnia najbardziej ucierpiał Tel Katzir), przejście izraelskich i płynących do Izraela statków przez Cieśninę Tyrańską znów stało się możliwe, a Jerozolima, która od 1949 roku podzielona była między Izrael a Jordanię, została powtórnie połączona.

10.Wojna Yom Kippur (Jom Kipur) w 1973 roku.

"Odetniemy ręce tym, którzy zabijają nasze dzieci"

Premier Izraela Golda Meir, październik 1972 roku

Jakby inaczej, Bałkany Wschodu znowu dały znać o sobie. Kolejny konflikt wisiał w powietrzu, i można było to mocno odczuć. Składało się na to wiele czynników. Po raz pierwszy zaistniało tak realne niebezpieczeństwo dla państwa żydowskiego. Zewsząd grozili terroryści, którzy jeszcze nigdy nie byli tak bezczelni jak w tamtych latach. Najlepszym przykładem początku kolejnego konfliktu było uprowadzenie w Monachium samolotu z izraelskimi lekkoatletami i w końcu zamordowanie ich. Także na granicach z Egiptem i Syrią rozstawione były działa gotowe w każdej chwili do działań.

Izrael za bardzo wierzył we własne siły i w to, że z łatwością zwycięży każdy kolejny konflikt. Mimo napiętej sytucji w rejonie, to Izrael został bardzo łatwo zaskoczony przez Egipt (Operacja Iskra) i Syrię, które 6 października 1973 roku dokonały ataku na państwo żydowskie. Arabowie postąpili bardzo sprytnie, bowiem na 6 października przypadało święto Jom Kipur (Dzień Pojednania), najważniejsze święto judaizmu. Większość żołnierzy miała wolne i modliła się w synagogach, więc automatycznie gotowość bojowa wojsk izraelskich była minimalna.

Silne oddziały egipskie przekroczyły Kanał Sueski zmuszając do odwrotu zupełnie zaskoczonych Izraelczyków. Także wojska syryjskie przedarły się w wielu miejscach przez linie obrony. Po trzech dniach wojny szala zwycięstwa przechyliła się na korzyść Arabów, lecz Izraelskie Siły Obrony błyskawicznie się zmobilizowały i już 8 października wojska Izraela przystąpiły do kontrofensywy a 11 października zepchnięto wojska syryjskie po za linię wyznaczoną podczas ostatniej wojny. Izraelczycy śmiało posuwali się naprzód, zatrzymując się dopiero 32 (!) kilometry od stolicy Syrii - Damaszku. Od 15 października walki na froncie syryjskim przybrały charakter pozycyjny. Po kilku dniach Izraelczykom udało się wyhamować natarcie egipskie na półwyspie Synaj. 14 października rozegrała się na półwyspie wielka bitwa pancerna, w której wzięło udział po obu stronach około 2 tys. czołgów. Bitwa zakończyła się wielkim zwycięstwem Izraelczyków. Egipcjanie stracili lub porzucili w sumie 264 czołgi, podczas gdy im samym udało się zniszczyć jedynie kilka czołgów izraelskich. 15 października oddziały izraelskie wspierane przez lotnictwo z impetem uderzyły na stanowiska egipskie. W dniu następnym Izraelczycy wysadzili silny desant na zachodnim brzegu Kanału Sueskiego, wsparty niebawem przez przeprawione na tratwach czołgi. Z uchwyconych tam przyczółków Izraelczycy rozpoczęli natarcie w kierunku południowym, dezorganizując szlaki zaopatrzeniowe wojsk egipskich i niszcząc bardzo ważne stanowiska rakietowe. 23 października Egipcjanie walczący na półwyspie Synaj zostali kompletnie odcięci od zaplecza. W wyniku rezolucji Rady Bezpieczeństwa ONZ i nacisku supermocarstw, 24 października działania wojenne ustały. Wojna Jom Kipur zakończyła się zwycięstwem Izraela, który w jej wyniku umocnił swą pozycję polityczną i militarną na Bliskim Wschodzie. W walkach Izrael stracił około 2,4 tyś. zabitych, a Egipt i Syria po 8 tyś. Na mocy porozumienia egipsko-izraelskiego, podpisanego pod auspicjami ONZ 18 stycznia 1974 r., Izrael wycofał swe wojska z zachodniego brzegu Kanału Sueskiego. Straty spowodowane wojną i mocno nadszarpnięta duma narodowa podziałała jak terapia wstrząsowa na państwo żydowskie. Partia Pracy została poddana ostrej krytyce a premier Golda Meir musiała poddać się do dymisji.

(C)Copyright by Christopher Pudelko

ta strona jest częścią wirtu@lnego izraela. copyright by alpha group 1999-2000